blackjack oyna casino metropol


 

A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

U bent hier : A3 boeken Nieuws

Nu verkrijgbaar!

Speciaal voor
kinderen

Jaaa, ze zijn er!

Lichttaalkaarten!

Kiezen tussen kwaden

Het zou natuurlijk prachtig zijn, geen dier pijn doen, maar de werkelijkheid is weerbarstiger dan dat. Er moet worden gekozen. Om een dier te houden moet ik het gevangen zetten. Om het niet te houden moet ik mensen iets afnemen, hun gezelschap, hun stukje vlees. Over dierproeven, het grote dierenwelzijnsdilemma, hebben we het dan nog niet eens. Dierethicus Regan beseft dat en komt met een complexe regel: als je moet kiezen tussen velen of weinigen ‘pijn doen’, kies dan voor weinigen, behalve als die weinigen daarmee slechter af zijn dan die velen. Voor zelfverdediging mag je een uitzondering maken op die regel. En, niet onbelangrijk, die velen of weinigen kunnen expliciet zowel mensen als dieren zijn.

Laten we dit eens concreet maken door het toe te passen op het eten van vlees. De dieren die we eten zijn meestal gewervelde dieren. Deze hebben volgens Regan dus een intrinsieke waarde, en die moeten we respecteren. Zij vallen ons vanuit hun benarde kooien en stallen niet aan, dus van zelfverdediging is geen sprake. (Een interessante vraag is of het wel zelfverdediging zou zijn als we niets meer te eten hadden behalve vlees, maar die zal ik niet beantwoorden – een beetje al te hypothetisch.)

Echter, mensen het vlees van hun bord halen doet een beetje pijn, als je de die hard vleeseters moet geloven. We moeten dus kiezen tussen twee kwaden. Even zien: je moet ervoor kiezen degenen die minder in aantal zijn pijn te doen, tenzij ze daarmee slechter af zijn dan de velen. Nu zijn productiedieren met veel meer, zeker als je alle nieuwe generaties dieren meerekent die door dezelfde generatie mensen worden gegeten. Er zijn naar schatting tegelijkertijd 1,36 miljard runderen, 1 miljard varkens en bijna 17 miljard kippen op de wereld. Volgens Marianne Thieme (De eeuw van het dier) gaat het in Nederland om 120 dieren per jaar gemiddeld voor elk tweekoppig huishouden. Maar belangrijker is nog dat de dieren in de vee-industrie aanzienlijk slechter af zijn dan mensen die zonder vlees op hun bord. Ook al zouden ze allemaal goed verzorgd worden, we sluiten ze op en beperken ze zo enorm in hun bewegingsvrijheid. De meest aannemelijke gedachte is toch wel dat vegetarisch leven hier het beste is wat we kunnen doen. Oké, als alle vleesproductie diervriendelijk zou zijn, zou je de afweging opnieuw moeten maken. Maar dat staat nog heel ver van de werkelijkheid af.

Aardig is dat Regan heel goed advocaat van de duivel speelt, zoals een goed filosoof betaamt, en een hele lijst redenen vindt om wel vlees te eten en niets te veranderen aan de manier waarop dieren worden gehouden (ze lopen een beetje door elkaar):

1. Vlees is lekker.

2. Een goed vleesmaal bereiden is een vorm van zelfverwerkelijking.

3. Het is gemakkelijk, we zijn het gewend, het is deel van onze cultuur.

4. Vlees is voedzaam.

5. Er zijn veel banen mee gemoeid.

6. Er is veel economische welvaart mee gemoeid.

7. De dieren zijn legaal bezit van de veehouders, die hun dieren naar believen mogen behandelen.

8. Gevogelte valt buiten de diergroepen met een intrinsieke waarde (dit is later hersteld, zoals gezegd).

Regan weerlegt ze één voor één. Dat is niet altijd moeilijk, want 2, 4, 5, en 6 gaan net zo goed op voor vleesloze maaltijden, zolang iedereen maar gewoon blijft koken en eten, maar met andere (mogelijk gezondere en efficiëntere) voedingsmiddelen. Als toelichting bij 1 zegt hij zo ongeveer: het lekker vinden is niet genoeg reden. Je kunt wel van kinderbilletjes houden! En, betrap ik Regan op een haast utilistische afweging: de ellende die ons zou worden aangedaan als we geen vlees meer zouden kunnen klaarmaken en eten, kan redelijkerwijs niet worden vergeleken met de ellende die productiedieren wordt aangedaan. Het maakt deze dieren aanzienlijk slechter af dan wij zijn als we dat vlees niet kunnen verorberen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor gemaksargument 3. En ook het recht met je bezit te doen wat je wilt, wordt overruled door het recht van dieren op erkenning van hun intrinsieke waarde. Reden nummer 8 heeft hij reeds rechtgezet in het interview met Eskens.

Filosoof/utilist Singer komt op utilistische wijze tot hetzelfde oordeel. In Practical Ethics geeft hij zijn argumentatie voor een vegetarisch leven. Hij is vooral bekend om zijn vergelijking van dieren met andere achtergestelde groepen, zoals slaven en vrouwen. Volgens Singer zullen we als mensheid over enkele eeuwen met afschuw terugkijken op het gebruik van dieren, zoals we nu met afschuw terugkijken op het gebruik van slaven en de achterstelling van vrouwen. Speciesism ofwel speciesisme noemt hij de discriminatie van diersoorten (species), in een parallel met racisme en seksisme. *) Het brengt Marc Bekoff ertoe in zijn The Animal Manifesto consequent naar dieren te verwijzen met who. Hij attendeert de lezer ook op het effect van het geven van een naam aan een dier. Daarmee maak je contact met een individu. (Ik merkte het ook al bij Koolhaas, waar elke hond die mag komen opdraven om binnen drie zinnen opgeslokt te zijn door een hongerige krokodil een naam draagt, waarvan onduidelijk blijft of de hond die zelf kent. Ook de krokodil heeft trouwens een naam.) Het dierenmanifest van Bekoff is een pleidooi voor het toelaten van de compassie die wij als mensen voor andere wezens voelen. Zijn benadering is veel minder rationeel dan die van Singer, maar er is enige overlap. De consequentie is grotendeels dezelfde: veel meer consideratie met dieren.

Overigens ziet de filosofe Patricia de Martelaere daar geen been in, in speciesisme. Omdat we nu eenmaal mensen zijn, stelt ze, zullen we alles vanuit de mens, dus antropocentrisch bekijken. Dat soorten elkaar naar het leven staan, is hoe de natuur nu eenmaal in elkaar zit. Met deze conclusie begaat ze echter de fout te concluderen dat wat is ook moet zijn. Ofwel: de realiteit wordt gelijkgesteld aan het moreel juiste. Had men die fout gemaakt met slaven, dan bestond de slavernij nog steeds (de mens gebruikt nu eenmaal slaven…). Wat Singer juist wil zeggen is, dat we ons natuurlijke of ‘nu eenmaal bestaande’ gedrag kunnen ontstijgen door ons moreel steeds beter te gedragen. Bij hem gaat het om het afwegen van de belangen van welke belanghebbende dan ook. En daar zien we een opmerkelijke overeenkomst met de ‘sluier van onwetendheid’ van Rawls: wij weten niet wie wij zijn, of hadden kunnen zijn, en zullen dus voor alle zekerheid maar met iedereen rekening houden. En Singer concludeert: we doen dieren in de vee-industrie veel leed aan, om net even wat lekkerder te kunnen eten. Niet doen. Dat plezier is het leed niet waard.

Natuurlijk kan ook een slachtdier een prettig leven leiden, maar door de grote vraag naar vlees is grootschaligheid noodzakelijk, waardoor er maar weinig ruimte per dier is. Iemand die nu alleen biologisch vlees eet, kan zeggen: ik hoef niet vegetarisch te leven, ik eet zelf verantwoord en doe dus mijn aandeel in het goede. Je kunt je inderdaad afvragen of diegenen die het goede doen, moeten opdraaien voor de free riders (klaplopers, schrijft Floris van den Berg), degenen die zeggen: ik eet lekker vlees, laat anderen de vleesconsumptie maar beperken als ze dat zo nodig willen – als dat beter is voor de wereld profiteer ik daar vanzelf van mee. Singer zou daarover zeggen: je moet kijken naar alle consequenties van je gedrag. Dus ook de voorbeeldfunctie telt mee, en ook het extra goed dat je doet door nóg meer te doen dan jouw aandeel. Ik zelf leg af en toe uit – met mate, anders werkt het averechts – waarom ik vegetarisch eet, en zet daarmee anderen aan het denken over hun consumptiegedrag. Dat blijkt maar weer, want eindelijk, na tientallen jaren pionieren door enkelen, lijkt kritisch consumeren een algemeen en breed bekend en geaccepteerd (misschien zelfs gewaardeerd?) verschijnsel te worden. En, de consequentie van één dag geen kip eten is toch weer één kip gered uit die afschuwelijke vee-industrie. Anderzijds is de aankoop van één biologische kip een piepkleine stimulans voor de biologische kippenhouderij.

Zo is het goed om alle consequenties de revue te laten passeren. Een lastige opgave, maar dat is geen reden om het niet te proberen. Uitentreuren kan dat natuurlijk niet. Dan is de consequentie dat je gek wordt en dat is ook weer niet goed voor het welzijn in de wereld. Met een beetje hulp van onze intuïtie, die gebaseerd is op instinct en jarenlange ervaring, kunnen we prima uitmaken welke keuze de beste papieren heeft om de beste te zijn. Soms is dat een hapje vlees eten om de gastheren en -vrouwen in een exotisch oord niet voor het hoofd te stoten, soms is dat demonstratief weigeren aan een vleesbarbecue mee te doen, soms is dat genieten van een broodje ham dat overblijft en weggegooid dreigt te worden. Dan ben je pragmatisch vegetariër.

*) De term is oorspronkelijk gemunt door R.D. Ryder in Victims of Science: The Use of Animals in Research (London: National Anti-Vivisection Society Limited, 1983 [1975]). “Speciesism and racism are both forms of prejudice that are based upon appearances – if the other individual looks different then he is rated as being beyond the moral pale. Racism is today condemned by most intelligent and compassionate people and it seems only logical that such people should extend their concern for other races to other species also.” De term is uitgewerkt en bekend gemaakt door Singer in Animal Liberation. “Speciesism – the word is not an attractive one, but I can think of no better term – is a prejudice of attitude of bias toward the interests of members of one’s own species and against those of members of members of other species.”

Passage uit: 'Dieren en wij - hun welzijn, onze ethiek', Monique Janssens
Illustratie/vers: Johnny Bekaert/Wim Bruynoogje, uit: 'Karamellosofie'


Gerelateerd(e) boek(en)


Gerelateerd(e) auteur(s)

A3 boeken

Oosterveldweg 15
7274 DZ Geesteren
Nederland

T 0545 48 11 40
F 0545 48 11 35

info@A3boeken.nl



A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

Nieuws

10/05/2022 De volle maan en maansverduistering van 16 mei 2022
06/05/2022 6 - 18 mei 2022: het Gele Ster levenspad
23/04/2022 23 april - 5 mei 2022: het Blauwe Adelaar levenspad
21/04/2022 De nieuwe maan en zonsverduistering van 20 april 2022
 

Agenda