blackjack oyna casino metropol


 

A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

U bent hier : A3 boeken Nieuws

Help je ook mee
dieren in nood helpen?

Bekijk het filmpje
over dit boek

Alweer de 4e druk!

Een fotoalbum op facebook met foto's van boekenkasten met daarin boeken van A3 boeken. Nieuwe foto's zijn welkom!

Dit hartlabyrint
van Selma Sevenhuijsen
mag je overtekenen
en gebruiken zoveel
je maar wilt.
(uit: 'De glimlach van de sirene')

Het landschap als tempel - op reis door het sacrale landschap der Etrusken

Veel toeristen bezoeken jaarlijks Zuid-Toscane, maar hebben vaak geen idee welke geheimen het landschap in zich bergt. Selma Sevenhuijsen doet er al jaren onderzoek en in dit artikel gunt zij u een blik in de rijkgevulde spirituele en culturele schatkist van deze streek.

Het Lago di Bolsena, op de grens tussen Umbrië, Lazio en Toscane, is een van de mooiste en rustigste meren van Italië. Voor Nederlandse toeristen is het een aangename basis om de Etruskische overblijfselen aan de Zuid-Toscaanse kust te bezoeken. Een andere attractie in de buurt zijn de Tuinen van Bomarzo, een Renaissance beeldentuin vol grote sculpturen van mythologische figuren. Voor Carel Willink waren ze ooit een belangrijke inspiratiebron voor zijn surrealistische schilderijen. Hella Haasse schreef er een cultuurhistorisch boek over, dat nog steeds goed wordt verkocht. Zelf bezocht ik Bomarzo voor het eerst in 1978. Ik verwonderde me over een grote meermin met twee staarten. Waarom had ze twee staarten, zo vroeg ik mij af. Ik wist dat ik ooit haar raadsel moest gaan ontcijferen, maar ik kwam er steeds niet aan toe.

Totdat ik in 2001 vergelijkbare afbeeldingen aantrof op vroegchristelijke kerkjes in de streek, èn op diep in het landschap verborgen Etruskische tempels en graven. Daar zat zij bij de ingang van diepe holle wegen uit de tijd van de Etrusken, de meermin met twee staarten. In dezelfde periode leerde ik het labyrint kennen, een oeroud symbool voor de zoektocht naar je innerlijke kern. Ook de Etrusken kenden het labyrint. In een Romeins museum staat Etruskische vaas met een klassiek labyrint erop. Maar ook hun holle wegen werden in de literatuur wel met een labyrint vergeleken. Het werd tijd om nu echt op onderzoek te gaan: het labyrint en de meermin, wat hadden ze ooit met elkaar te maken? In 2005 besloot ik voor langere tijd naar Toscane te gaan. Ik reisde naar het oude stadje Pitigliano, centrum van de holle wegen.

Door veel te wandelen en te lezen ging ik begrijpen dat de dubbelstaartige meermin stamt uit lang vervlogen tijden waarin de aarde gold als het lichaam van de Moedergodin. Wat begon als een enkele wandeling groeide uit tot een fascinatie met het duizenden jaren oude sacrale landschap onder mijn voeten. Wandelend door de holle wegen, de grillige dalen en over de op lange landtongen gelegen hoogvlaktes stuitte ik iedere keer weer op bijzondere verrassingen: kleine waterkanalen en bronnen, stenen altaren, grotten in de vorm van een ei, een baarmoeder of een eileider, verborgen necropolen, tombes en colombaria, in het struikgewas verstopte tempelresten, heilige trappen, een oude piramide, om maar wat te noemen. Langzamerhand kreeg ik een beeld van de streek als geheel, hoe zij drieduizend jaar en meer geleden zou kunnen zijn geweest, bewoond en gebruikt. Het landschap opende zich als één grote tempel.

Alles hier gaat over de cyclus van het leven, in de meest brede zin van het woord: mens, aarde, natuur en kosmos in één groot geheel verbonden. De Etrusken geloofden in reïncarnatie en in de aanwezigheid en de leiding van de voorouders. Ze hadden een diepe verbondenheid met de aarde. De aarde was voor hen de bron van alle leven, de plaats waar we vandaan komen en weer naar terugkeren. De meermingodin stond bekend als Urcla of Voltumna, Godin van het aarde en het water en Moeder van de Etruskische natie. Het Meer van Bolsena was het centrum van haar verering: het gold als het heilig centrum (de omphalos) van Etrurië. Priesters en priesteressen uit de twaalf Etruskische streken kwamen daar jaarlijks tijdens het Fanum Voltumnae bijeen om haar heilig huwelijk met hemelgod Veltha te vieren. Er zijn nog allerlei plekken rond het meer en onder water die daarvan getuigen. Twaalf was geen toevallig getal: het waren de tekens van de Etruskische zodiak. In de twaalf streken was de kosmos geprojecteerd op aarde, als één groot kosmisch wiel. De Godin draaide aan het wiel van tijd, met de cyclische geboorte van de zonnegod in de naaf van het wiel. Dit schema was de basis van veel antieke beschavingen, ook in Klein Azië, waar de Etruskische priesterklasse vandaan kwam.

De holle wegen waren deel van de pelgrimsroutes waarlangs de Etrusken ieder jaar naar hun omphalos liepen. Hun priesters waren meesters in het werken met de heilige energieën, daar komt ook het woord sacer (bij ons sacraal) vandaan. Ze lazen de hemelenergieën uit de bliksem en de vlucht van de vogels, en verbonden die in hun ceremonies met de energieën van de aarde: de leylijnen en de waterenergieën uit de bronnen. Vandaar ook de vele rotsaltaren langs de pelgrimsroutes. Onderweg bereidde men zich daar al zingend en musicerend voor op het samenbrengen van de energieën tijdens de ceremonies aan het meer. De kosmos op aarde: ruimte en tijd waren met elkaar verbonden in een consistente sacrale geografie.

Op de sacrale plekken in deze streek moet je altijd letten op hun positie ten opzichte van de vier richtingen en hun ligging ten opzichte van het Meer en de omringende heilige bergen, meest uitgebluste vulkanen. De vier richtingen kwamen overeen met een reeks Goden en Godinnen. Het oosten was de streek van Uni, de Godin van geboorte, het zuiden de streek van Moeder Aarde in haar volle rijpheid. Het westen was de poort naar de Andere Wereld, het (doden)rijk van de voorouders en van het Godenpaar Phersipnai en Aita. En het noorden gold als het rijk van onsterfelijkheid, het domein van hemelgod Tinia, de Etruskische versie van Zeus. Pitigliano ligt midden in het rijk van de voorouders. Vandaar ook de hoge concentratie aan holle wegen en necropolen.

Sacrale geografie impliceerde sacrale wetenschap. De oude volken waren goed op de hoogte van de loop van de sterrenhemel. Een van de meest bijzondere plekken is een grote steencirkel op een moeilijk toegankelijke plek ten zuidwesten van Pitigliano, Poggio Rota genaamd. De cirkel is in het begin van 2004 ontdekt en is inmiddels onderzocht door een team van geologen en archeoastrologen. De cirkel bestaat uit twaalf stenen van zo’n twee tot drie meter hoog, en dateert waarschijnlijk van rond 2500 v. Chr. Onder de grond lopen ze nog een stuk door (de plek is in de loop der eeuwen behoorlijk dichtgeslibd) en ze zijn dus zeker zes meter hoog. De plaats, uniek in Italië, wordt wel Little Stonehenge genoemd.

De steencirkel diende als een astronomisch observatorium. Via de lichtinval tussen de stenen door kon men de jaarkalender bepalen, en dus de momenten van de viering van de jaarcyclus en de bewerking van het land en het gewas. Je kunt er op een speciale manier de winter- en de zomerzonnewende waarnemen. Andere stenen zijn gericht op de loop van de sterren Sirius en Thuban, die in die periode belangrijk waren. Thuban gaf het noorden aan, voordat de poolster deze rol overnam. Het meest bijzonder is wel de lichtinval op twee februari. Dan komt de zon op een speciale plaats op en draait om een steen heen om zich dan te weerspiegelen in een in het tufsteen uitgehakte waterschaal. In het christendom staat deze dag bekend als Maria Lichtmis, en in de Keltische cultuur als de feestdag van Birgit. In de oudheid was het de start van de reinigingsfeesten in februari. Ooit was er naast de steencirkel een tempel. Honderden jaren lang woonden hier waarschijnlijk twee priesters die hier een ware ‘liturgie van het licht’ onderhielden.

Poggio Rota ligt aan de Fiora, de zuidwestelijke begrenzing van het gebied rond Pitigliano. Vanaf 4000 v. Chr. trokken hier de Rinaldone, een uit het Aegeïsch gebied afkomstig volk, het gebied van het huidige Toscane en Noord-Lazio binnen. Langs deze rivier en haar zijarmen vind je nog talloze sporen van hun aanwezigheid: tempelresten, hoog in de rotsen uitgehakte kaartjes van astronomische constellaties, stenen altaren midden in het land, en geheimzinnige grotten en tombes. Zij waren het die de steencirkel aanlegden, en deze langs denkbeeldige lijnen verbonden met drie andere hooggelegen observatieplekken in de streek, met Pitigliano in het midden. Vanaf + 1100 v. Chr. arriveerden hier de Tyrrheno-Etrusken, dit was het startpunt van de Etruskische cultuur zoals wij die kennen. Zij kwamen uit dezelfde streek in Klein Azië als de Rinaldone en hebben in Midden Italië op hun cultuur voortgebouwd.

Geleid door hun priesterkoningen trokken zij van de kust het binnenland in, onder meer op zoek naar de vele kostbare metalen die hier in de grond zitten. Ze waren metaalbewerkers, landbouwers, handelaars. Zij mengden zich met de hier reeds gevestigde volken en vestigden zich in reeds bestaande nederzettingen maar bouwden ook nieuwe steden. Nu nog bekend zijn Pitigliano, Sovana en Sorano, plus natuurlijk de stadjes rond het meer van Bolsena. Maar er zijn ook in het landschap verborgen resten van andere belangrijke steden uit die tijd, zoals Castro, Vitozza, Moranaccio, en de nederzetting boven de bronnen van de rivier de Nova, die nog tot ver in de Middeleeuwen bewoond waren. Sommige daarvan kun je nu nog slechts bereiken door je met een kapmes een weg te banen door het dichte gewas, met het risico van een ontmoeting met kuddes wilde zwijnen. 

Deze streek is een ware culturele schatkist, een van de geboorteplaatsen van de Europese beschaving. Laten we niet vergeten dat Rome (mede) door de Etrusken is gesticht. Later, tussen 550 en 270 v. Chr. is Etrurië door Rome veroverd, en hebben de Romeinen veel van de religieuze schatten geplunderd en meegenomen. Minstens net zoveel is vernietigd door de kerk van Rome en in de strijd met de Gothen. Maar de streek is ook herkend, ‘gebruikt’ en gehoed door groepen die haar waarde herkenden. Catharen, Longobarden, Tempeliers en Franciscanen trokken er doorheen of vestigden zich er en verbonden zich met oude sacrale plekken.

Er zijn nog talrijke kluizenaarsgrotten, diep verborgen in het landschap, vaak in oude (pre-)Etruskische grotten, zoals bijvoorbeeld in San Colombano, een rotskom in een verstild deel van het Fioradal. De dubbelstaartige meermin en de groene man op veel oude kerkjes zijn een voortzetting van de oude aardegodin en haar metgezel. Vaak liggen deze kerkjes aan of in de buurt van de pelgrimsroute naar Jeruzalem, de Via Francigena, die voor een belangrijk deel het traject van de oude Etruskische paden naar het meer van Bolsena volgt. Je treft het koppel bijvoorbeeld aan in kerken in Tuscania, ooit een belangrijke Etruskische stad ten zuidwesten van het meer, en in de Heilig Graf kerk in Aquapendente, een oude stad tien kilometer ten noorden ervan. De mooiste vind ik nog steeds die op de voorgevel van het Romitorio onder Pienza, de plaats waar ik de meermin ooit voor het eerst op een kerk aantrof.

Maar toch was de streek, mede door haar geografische kenmerken, door de eeuwen heen ook relatief geïsoleerd. Zij is nooit echt onderworpen door steden als Rome, Siena of Orvieto, en met de laatste stad is er nog steeds de nodige animositeit. Pas in de tweede helft van de vorige eeuw is dat isolement doorbroken. Tot 1990 waren hier nauwelijks verharde wegen en elektrische verlichting. Nu doorkruisen asfaltwegen het patroon van de oude sacrale wegen en hebben ze een deel van hun parcours overgenomen. Waar tot voor kort alles per ezel werd vervoerd, razen nu auto’s en, op de Italiaanse feestdagen, motoren en campers. Men heeft hier het moderne toerisme ontdekt, en de streekontwikkelaars beginnen zich te storten op het aanleggen van vakantiehuizen en wellnesscentra, en het organiseren van festivals en motorraces.

Onderwijl raken de holle wegen in verval door de vele regens van de afgelopen jaren en door het systematisch gebrek aan onderhoud. De boeren die dat deden zijn overleden, en hun kinderen zijn weggetrokken naar de steden. Een aantal oude plekken waarop het toeristenbureau van Pitigliano zich beroemt, is niet meer bereikbaar wegens aardverschuivingen en het gevaar van vallende rotsblokken. De bevolking heeft nog maar weinig weet van zijn eigen geschiedenis, en kan de schatten om zich heen niet meer op waarde schatten. Voor mijn Hollandse blik is het overduidelijk dat de streek op een verantwoorde wijze ontwikkeld zou kunnen worden met een bevordering van ecologisch toerisme, gebaseerd op natuurwandelingen en kleinschalig verblijf. De lokale politiek kijkt echter de andere kant op en denkt dat grootschaligheid de panacee van deze tijd is.

Tegelijk is er een soort collectieve verlamming om echt iets te doen. Ook in dit deel van Italië is er nog veel corruptie en een chronisch gebrek aan publieke middelen. Er is een gapende kloof tussen de streekkenners en de staatsarcheologen, en een gebrekkig beleid voor de bescherming van het cultureel erfgoed. De lokale bevolking heeft een berustende houding en verwacht weinig van de overheid. De kennis over de oude plekken wordt in stand gehouden door een klein netwerk van zelfstandige onderzoekers, schrijvers, fotografen, uitgevers en gidsen, die hart hebben voor de oude culturen, maar die nauwelijks lijnen hebben naar de lokale en landelijke politiek.

Maar als cultureel en spiritueel georiënteerde reiziger kan je hier met een goede speurneus en wat ondernemingszin je hart ophalen. De Etruskische tombes en musea in Tarquinia en Cerveteri komen op een verrassende manier tot leven als je daarna door het oude cultuurlandschap in het binnenland wandelt. Rustige paden voeren je door oude velden en langs oeroude in het struikgewas verstopte heilige stenen en tempelresten. In het voorjaar viert de natuur hier één groot feest van geurende bloemen en bloesems. De oude stadjes zijn nog niet door grote groepen toeristen platgetreden. Als je ogen en je hart er voor open staan kan je hier een continue reis door de lagen van de geschiedenis maken. Je gaat zien hoezeer de beelden in de Tuinen van Bomarzo geworteld zijn in de Etruskische cultuur en de daaronder liggende neolithische monumenten en kijkt met nieuwe ogen naar andere beroemde Renaissance villa’s, zoals die in Bagnaia.

Gaandeweg ontwikkel je een antenne voor oude heilige plekken onder de kerken en kerkjes, zeker als je er een gewoonte van maakt ook de crypte te bezoeken, en te letten op de bronnen naast of onder de kerkjes. De Godin werd vaak vereerd op plaatsen van water. In de kerken blijken vaak beroemde en minder beroemde vrouwelijke heiligen te worden vereerd, waarmee oude tradities in een nieuwe gedaante worden voortgezet. Mei en juli zijn dè maanden om dat mee te maken. Mei is de maand van de bloemen en vruchten en dus van de feesten waarin het vrouwelijke wordt vereerd. In het plaatsje Marta aan het Meer van Bolsena worden dan bijzondere processies en feesten voor de Madonna gehouden. Eind juli worden rondom het meer grootse feesten gehouden voor onder meer S. Cristina en Maria Magdalena. Cristina is de beschermheilige van het meer: in Bolsena worden de straten rijk versierd met grote bloempanelen ter harer ere. In Valentano is de viering van Maria Hemelvaart in augustus nog altijd geënt op oude Etruskische feesten waarin de wijsheid van de aarde werd geëerd.

En minstens net zo verrassend: als je de Etruskische erfenis kent, ga je met andere ogen kijken naar het werk van eigentijdse kunstenaars, zoals in de beeldentuin van Nikki de St. Phalle. Op een heuvel dichtbij Capalbio heeft zij enorme beelden gemaakt, die ieder een van de 22 kaarten van de Tarot verbeelden. Haar Moedergodin en hogepriesteres lijken een voortzetting te zijn van hun voormoeders uit de oudheid, net zoals de Zon en de Maan voortbouwen op het oude heilig huwelijk. Vergelijkbare symbolen kom je tegen in de beeldentuin van Daniel Spoerri, hoog op de Monte Amiata bij het dorpje Seggiano, waar bij de ingang prachtige gouden koppen staan van de goden en godinnen die bij de planeten horen.

Als je daar bent vergeet dan ook vooral niet de nabijgelegen Monte Labbro te bezoeken, die tot in de verre omtrek te herkennen is aan de piramidevormige top. De verrassing is een kleine grot in het hart van de piramide, met een klein Madonna altaartje. In de negentiende eeuw was hier de gemeenschap van Davide Lazaretti gevestigd, een spiritueel geïnspireerde sociale voorvechter, die daarmee een lange traditie van deze plek voortzette. Ooit werd hij door op instigatie van de kerk vermoord, maar in de lokale cultuur in het nabij gelegen stadje Arcidosso leeft hij nog altijd voort. In augustus wordt hij vereerd met een lange processie naar de top van zijn berg. En zo is er nog veel meer te ontdekken.

Al trekkend door de streek kan je op allerlei plaatsen genieten van warme minerale baden, soms nog midden in de natuur. De Etrusken maakten er al veelvuldig gebruik van en de Romeinen legden er wegen naartoe aan. Nog steeds is hier veel natuurkennis bewaard gebleven. Er zijn veel ecologische boerderijen en makers van kruidencrèmes. Ook het water van het meer is nog schoon en zuiver, zodat je vrijwel overal kunt zwemmen. Weet dan wel dat je zo maar naast een oude heilige steen kunt liggen en dat je uitkijkt op twee eilanden, die nog vol resten van oude heiligdommen zijn. Helaas zijn ze niet te bezoeken op het moment, maar vanuit Capodimonte kan je een boottocht er omheen maken. Zo kan je nog proeven aan de sfeer waarmee de Etruskische hogepriesters naar hun heilig centrum voeren, waar ze hemel en aarde met elkaar verbonden. De streek blijkt één groot cultuurhistorisch labyrint te zijn, met het meer als centrum. Een reis door die streek is een ware ‘reis van de ziel’.


Gerelateerd(e) boek(en)


Gerelateerd(e) auteur(s)

A3 boeken

Oosterveldweg 15
7274 DZ Geesteren
Nederland

T 0545 48 11 40
F 0545 48 11 35

info@A3boeken.nl



A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

Nieuws

19/06/2018 Edele stenen legging week 18 juni 2018
18/06/2018 18 - 30 juni 2018: het Blauwe Aap levenspad
10/06/2018 De nieuwe maan van 13 juni 2018
05/06/2018 4 - 17 juni 2018: Witte Spiegel levenspad
 

Agenda

30/06/2018 Workshops Mystiek - Gerwine Wuring
25/07/2018 Dag buiten de tijd: workshop en picknick - Elvira van Rijn