blackjack oyna casino metropol


 

A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

U bent hier : A3 boeken Nieuws

Help je ook mee
dieren in nood helpen?

Bekijk het filmpje
over dit boek

Alweer de 4e druk!

Een fotoalbum op facebook met foto's van boekenkasten met daarin boeken van A3 boeken. Nieuwe foto's zijn welkom!

Dit hartlabyrint
van Selma Sevenhuijsen
mag je overtekenen
en gebruiken zoveel
je maar wilt.
(uit: 'De glimlach van de sirene')

Heilig of heidens? Herbronnen vanuit de traditie

Grote abstracties als het leven, de tijd, de ruimte en de natuur omsluiten de kleine mens en hebben altijd aangezet tot zoektochten naar de zin van het eigen bestaan. De natuur leent zich bij uitstek voor onderzoek, omdat in het landschap verleden en heden zichtbaar en tastbaar in elkaars verlengde overgaan. De symbiose tussen de onmacht van 'God given' en de macht van enigermate van beheersbaarheid werd ook in de Lage Landen lang vormgegeven met sacrale bezwering-, overgang- of dankbaarheidsrituelen op bijzondere locaties. Deze heilige bronnen fungeerden als centrale plaatsen van samenkomst en bevorderden de onderlinge cohesie.

Als jong meisje luisterde ik met ingehouden adem naar Bijbelse verhalen, historische verslagen en sprookjes. Alles wat maar enigszins mysterieus en onalledaags was, kon op mijn onverdeelde aandacht rekenen. Nog altijd ben ik gefascineerd door Vrouw Holle van de gebroeders Grimm. Het verhaal van de put kent bovendien een te bezoeken tastbare werkelijkheid in de Efteling. Vrouw Holle zou je kunnen zien als de godin van de onderwereld, die heerst over het dodenrijk. Het meisje dat haar lot achterna springt in de bodemloze put, zou een ziel die transformeert kunnen zijn. Of het staat symbool voor een liminale levensfase, een periode van overgang. Zowel het goede als het slechte meisje lijken een overgangsrite van puber naar volwassene te ondergaan. Goed en Kwaad kenden een middelares. Elke waterput of bron brengt me weer terug bij Vrouw Holle.

Bronnen
Op mijn verzoek aan een paar kennissen heilige bronnen te noemen, worden primair boeken als Bijbel, Koran, Thora en Baghavad Gita genoemd. Wanneer ik specifiek naar locaties informeer, zijn het vaak de bekende plaatsen van aanbidding als Mekka, Lourdes en Het Heilige Land die genoemd worden. Toch hebben mensen vanaf het prille begin heel dicht bij huis spiritueel houvast en betekenis gezocht. Jagers-verzamelaars lokaliseerden plaatsen, die de grootste opbrengst en dus de grootste kans op overleven verzekerden. Vaak in de buurt van natuurlijke waterbronnen. Toen de noodzaak of behoefte ontstond zich (semi-)permanent op één plaats te vestigen, ontstonden landbouwgemeenschappen. Bij voorkeur in de buurt van rivieren of plassen of waar relatief gemakkelijk water uit de grond gehaald kon worden. Water voorziet in een primaire levensbehoefte: zonder water geen leven.

Revolutie
Het idee voor het boek ‘Heilige bronnen in de Lage Landen’ is ontstaan, nadat Linda Wormhoudt een paar jaar geleden een gepassioneerde oproep plaatste op Facebook: ‘Waar zijn de bronnen?’ Linda, die zich al ruim 30 jaar met sjamanisme bezighoudt, riep op tot een bronrevolutie, die naast herleving van het oude ook ruimte aan het nieuwe zou laten. Natuurlijke bronnen als plaatsen van samenkomst, verering en bezieling zijn al zo oud als de mensheid zelf. De natuur, die tegenwoordig min of meer afgescheiden is van het dagelijks bestaan en nog steeds te vaak als bron van politiek instrumenteel en economisch productief gezien wordt, was tot aan de Industriële Revolutie onafscheidelijk verbonden met de mens. In deze tijd van crises en veel verandering groeit meer en meer het besef dat het heden bestaat bij gratie van het verleden. Dat ieder mens leunt op de traditie, op de schouders van vele voorvaders en –moeders. Zo ook de indringende realiteit dat de mens zijn eigen leefomgeving aan het vervuilen en zelfs aan het vernietigen is. Duurzaamheid is weer ‘hot’.

Religiositeit
Bladerend door het fraai vormgegeven boek met veel kleurenfoto’s, illustraties en gedichten, vraag ik me af waar de grens tussen heilig en heidens ligt. De reikwijdte van heiligheid is immers groot. Wanneer ik over heilig spreek, heb ik het primair over een algemeen-goddelijke term: het ‘tremendum et fascinans’ in ‘Das Heilige’ (1917) van godsdienstwetenschapper Rudolf Otto (1869-1937). Het sacrale dat tegenover het profane staat en ontzag oproept, maar tegelijkertijd uitnodigt tot toenadering. Is er in de huidige samenleving van verregaande ontmanteling van het heilige wel behoefte aan herontdekking van eeuwenoude plaatsen, die juist dat sacrale element benadrukken? In het zich afkeren van dogmatische stelligheden en hiërarchische instituten, ontstaat blijkbaar meer ruimte voor individueel spiritueel zoeken. Steeds meer mensen ontdekken zingeving in de breedte van religieuze stromingen en niet-geïnstitutionaliseerde levensbeschouwingen. Veel initiatieven richten zich specifiek op spiritualiteit, die te vinden is in de dagelijkse realiteit en de verbindingen tussen verschillende generaties en tradities. Is er niet altijd een doorgaande evenwichtsoefening geweest tussen het geestelijke en het seculiere? Kerk en staat konden en kunnen niet anders dan middels wederzijdse compromissen optrekken tegen misstanden en scheefgroei in de samenleving. Ze houden elkaar in balans, hoewel men ons vaak anders wil doen geloven.

Herinnering en aandacht
Een eeuwenoude ‘(trans)cultural memory’, waar geen levend mens meer persoonlijk bij betrokken is, kan opnieuw in het actieve werkgeheugen van personen en groepen worden geladen. Het kan als aanjager van hervonden geschiedenis en van nieuwe communicatieve herinnering fungeren, stelt historicus Willem Frijhoff in ‘De mist van de geschiedenis’ (2011). De impact van bijzondere locaties op onze gedachten, gevoelens en gedragingen kan groot zijn. Bewust of onbewust kunnen ze ons beïnvloeden en een nieuwe kijk op de eigen leefwereld en die van anderen teweegbrengen. In de overgang van onze crisistijd naar een tijd van nieuw bewustzijn van en omgang met onze leefomgeving, gaan we volgens cultureel antropoloog André Droogers weer meer ‘zingeving spelen’. We worden immers geconfronteerd met grote mondiale problemen als armoede, geweld, vervuiling en conflicten. In het vernieuwde spel van zingeving gaat de aandacht opnieuw uit naar oude bronnen.

Levengevend water
Voor de kerstening van de Lage Landen waren er veel natuurlijke bronnen, waaruit letterlijk en figuurlijk levenswater geput werd. Natuurreligies en aanverwante spirituele stromingen zien de natuur als bezield en het water als heilzaam voor schepping en schepselen. Een bron is een waterlichaam. Een heilige bron is een plaats, waar mensen bijzondere ervaringen krijgen, kracht putten of nieuwe inzichten opdoen. In de natuurreligies zijn de hoeders van magische plekken overwegend vrouwelijk. Moeder Aarde was een bezield fenomeen. Goden en natuurgeesten werden gunstig gestemd met offers. Wensen en behoeften werden via rituelen kenbaar gemaakt. Veel van deze oude plaatsen zijn vanaf de Middeleeuwen vernietigd of getransformeerd naar christelijke plaatsen van aanbidding. Het boek ‘Heilige bronnen in de Lage Landen’ heeft een gevarieerd aanbod opgenomen: christelijke Mariabronnen en Willibrordusputjes, maar ook wulpse waterwezens, grootmoeder Maart en schikgodinnen passeren de revue.

Tijd en ruimte
Wat is waar en wat is wenselijk? Wat is echt en wat re-invented? Linda Wormhoudt noemt twee sporen: het pad der feiten en de weg van het gevoel. De zoektocht is echter belangrijker dan het vinden van een al dan niet historisch gedocumenteerde locatie. Tijd maakt plaats voor ruimte en ruimte koppelt verleden aan heden en biedt wellicht perspectief op de toekomst. Veel van de natuurreligies pleiten nostalgisch voor een cyclische tijdsopvatting en zetten zich af tegen de kloktijd, waar onze maatschappij door gedomineerd wordt. Zelf geloof ik meer in een samengaan van beide. Zoals hoogleraar Religie en Cultuur Maaike de Haardt in ‘Raam op het Zuiden’ (2013) stelt: “Beide opvattingen zijn contextgebonden, lopen in elkaar over en zijn zeker niet altijd in een helder, meetbaar kader onder te brengen en te kwantificeren.”

Behalve de geografische dimensie, kunnen bijzondere locaties herinneringen oproepen en toetsstenen voor de eigen identiteit zijn. Behalve dat het boek een sacramentele visie op de werkelijkheid geeft, nodigt het uit tot een inspirerende blik op oude en nieuwe culturen en levensfilosofieën. Historische gebouwen, wandschilderingen, tekeningen en etsen, fraai vormgegeven markeringsmonumenten en immaterieel erfgoed herinneren aan het rijke spirituele verleden van de Lage Landen. Ook nu openen ze nog vensters naar een alternatieve manier van kijken naar onszelf en de samenleving. Wellicht wordt de nieuwsgierigheid naar andermans bronnen gewekt en ontstaat er een meer vrije omgang met elkaar. Het boek pleit voor een besef dat het gewone ook buitengewoon is en het buitengewone heel gewoon kan zijn. Het nodigt uit om er zelf op uit te trekken en te herbronnen.

In ieder mens zit een verborgen bron van waarheid en dus van wijsheid,
waaruit hij kan drinken; en die verborgen bron is zijn eigen innerlijke wezen,
zijn schakel met het goddelijke, dat het hart van ons heelal is;
want dat hart is ook zijn hart, omdat we van dezelfde substantie zijn;
we zijn kinderen van zijn leven, het kroost van zijn denken.’

Uit: ‘Wind van de geest’- G. de Purucker

Boekbespreking: Marianne van Waterschoot voor Het Beeldende Kunstjournaal, 2014, jaargang 9 nummer 2


Gerelateerd(e) boek(en)

A3 boeken

Oosterveldweg 15
7274 DZ Geesteren
Nederland

T 0545 48 11 40
F 0545 48 11 35

info@A3boeken.nl



A3boeken @ Facebook A3boeken @ Twitter A3boeken @ Pinterest A3boeken RSS feed

Nieuws

10/11/2019 Zet je aan het denken... - recensie
09/11/2019 De volle maan van 12 november 2019
07/11/2019 7 - 19 november 2019: Witte Spiegel levenspad
28/10/2019 Mannen zijn geen vrouwen - recensie
 

Agenda