Er staat een wit kopje op tafel. Nou en?

De wetenschapper die dit fenomeen moet onderzoeken zal daar een heel andere kijk op hebben dan de zwaar geïrriteerde puber die dat tyfusding straks moet afwassen. De reclamemaker die een campagne voor een nieuw koffiemerk uitdenkt, krijgt er andere gedachtes bij dan de jonge vrouw die duizenden kilometers heeft afgelegd om haar geliefde terug te zien, maar een bijna leeg huis vindt, waar alleen nog maar een tafel staat met een wit kopje erop...

Deze 99 beschrijvingen van een simpel feit - een wit kopje dat op een tafel staat - zijn praktisch bruikbare stijloefeningen voor wie wil of moet schrijven. Maar tegelijk nodigt Yoeke Nagel (journalist, schrijfcoach en trainer van magische technieken) de lezer uit om af en toe eens te kiezen voor een ander gezichtspunt. Omdat de werkelijkheid voor een groot deel wordt bepaald door wie ‘m waarneemt en de context waarin dat gebeurt.

Recensie:

“Stijloefeningen om de werkelijkheid te bekijken en te beschrijven” – nou, deze ondertitel maakte wel dat ik het boekje bestelde. Via internet, dus niet in m’n handen gehad. En toen víel het toch tegen! Meteen werd ik geconfronteerd met mijn eigen manier van kijken en denken: ik had een boek met werkvormen, technieken, instructies verwacht. Want dat is wat ik versta onder ‘oefeningen’... en zo zat ik dus meteen middenin het thema waar dit boekje over gaat.

Het grootste deel van het boekje is gewijd aan korte beschrijvingen van een wit kopje op een tafel. Niet 99 verschillende kopjes, maar steeds dat ene kopje op een andere manier bezien. Zonder schrijfinstructie, alleen het resultaat, een tekst waaruit blijkt: hoe kijk je ernaar, wat zie je? De titel van het stukje geeft steeds aan hoe de schrijfster, Yoeke Nagel, gekeken heeft, bijv. “cliché: het zoveelste witte kopje staat op tafel”. Of “ironisch: heb je met passen en meten een wit kopje op tafel weten neer te zetten, valt de tafel om”.

En toen deed het boekje hetzelfde met mij als een tenniswedstrijd op tv: wanneer je er eenmaal inzit, blijf je kijken. Of lezen, in dit geval. Snap ik het verband tussen de titel en de tekst?... O, grappig... Hé, dat is goed gevonden!

Pas later zie ik dat voorin het boekje wel degelijk een paar instructies staan. En valt het me op dat er rubrieken zijn, waarin de stijloefeningen zijn ondergebracht, zoals stemmingen, journalistiek of klassieke stijlvormen. En weer bemerk ik mijn eigen manier van kijken: o, gelukkig, toch iets waar ik wat aan heb! :-)

Al met al nodigt “99 witte kopjes” uit tot experimenteren, tot spelen met tekst en manieren van kijken. Hoeveel variatie iets simpels al kan oproepen. Op de site www.wittekopjes.nl kun je er eigen teksten aan toevoegen; een digitale servieskast, noemt Yoeke het.

Sarine Zijderveld, www.papierenspiegel.nl