De magie van het ritueel
Rituelen verbinden mensen, zielen en werelden. In een ritueel kun je ervaren deel te zijn van het grote geheel, je zet energie in beweging en versterkt onderlinge banden. Wat is de essentie van een ritueel, en wat doet het eigenlijk met je, daar van binnen? Een artikel van sjamaniste Linda Wormhoudt.
In elke cultuur komen rituelen voor. Het woord ‘ritueel’ kan op verschillende manieren worden uitgelegd, en op diverse manieren worden beleefd. Maar wat is het dan precies, hoe doe je een ritueel en wat doet het met jou? Als je in het woordenboek van Van Dale zoekt krijg je de volgende verklaring: “Ritueel: een omstandige, langdurige reeks handelingen.” Tsja, een correcte verstandelijke uitleg. In ieder geval een beginpunt.
Vooral bij belangrijke fasen in het leven voert men over de hele wereld rituelen uit, denk aan de overgangsfasen in een mensenleven: geboorte, overgang van kind naar volwassene, onderlinge verbintenissen, belangrijke religieuze en sociale gebeurtenissen, de seizoensveranderingen en de dood. In zijn eenvoudigste vorm kan een ritueel in totale stilte worden uitgevoerd en misschien maar een seconde duren, maar een ritueel kan ook een dagenlang durende sociale gebeurtenis zijn waarbij wordt gedanst, gezongen, gemediteerd en gebeden. Een ritueel kan dienen om hulp en steun te vragen aan helpers/gidsen/goden, te bedanken voor eerder geboden hulp, iets te vieren, iets te beginnen of af te sluiten. Rituelen kunnen worden ingezet om inspiratie en wijsheid te vergaren. En verder zijn er ook nog inwijdingsrituelen en initiaties.
Het woord ‘ritueel’ omvat alles wat hiervoor staat en meer. Het is moeilijk te vangen, want ik gaf tot nu toe slechts een verstandelijk verslag van de uiterlijke kenmerken van een ritueel. Is het eigenlijk wel uit te leggen wat een ritueel is, of kan zijn, en wat het doet in/met je innerlijk?
We zitten dicht bij elkaar in een kring. Ik voel de lichaamswarmte van de vrouw naast mij, en de man achter mij zingt monotone klanken vlakbij mijn oor. Ik speel op mijn trommel, iemand anders heeft een scherpe ratel. Een van ons is ziek en heeft steun nodig, daarom zijn we bij elkaar gekomen in deze setting. Nu bidden we allemaal op onze eigen manier. Een stem nodigt de krachten uit die de zieke zouden kunnen helpen, zijn lichaam en ziel kunnen bekrachtigen, helen. Een andere stem verwoordt de pijn die de zieke momenteel beleeft, en geeft de pijn hierdoor een duidelijke plek. De eigenaar van de stem deelt voor even die pijn om de zieke tijdelijk te ontlasten. We zijn geen individuen meer, geen eilandjes in een grote oceaan. Ieder van ons heeft een specifieke taak en focus (bidden, waken, verwoorden, helen) en samen zijn we een. Een voor allen, allen voor een. Sjamanisme gaat niet om het ‘ik’, het gaat om ‘wij’.
Over de grenzen
Een ritueel is een energetische handeling waarbij een mens over alle grenzen kan reiken. De natuurlijke begrenzingen van deze wereld, van deze materie, bestaan niet in een sjamanistisch ritueel. In een ceremonie kun je in een andere dimensie terechtkomen, waar tijd niet bestaat en uiterlijke vormen en innerlijke denkbeelden kunnen worden losgelaten. Een mens steekt tijdens een ritueel de hand uit naar gidsen en andere niet-stoffelijke helpers in deze en in andere werelden met een bepaalde focus of intentie. Het attendeert die helpers, de goden, de onstoffelijke krachten die ons steunen op iets wat we hier in deze materie willen bereiken. Healing, hulp, een gunst. De mens creëert in een ritueel een situatie waarin hij/zij en de gidsen/krachten kunnen communiceren over een specifiek onderwerp, waardoor er veranderingen in een bepaald veld kunnen worden aangebracht.
We doen een ritueel voor en met de voorouders. Via het geluid van stemmen en sjamanentrommels glijd ik weg naar die ruimte waar ik eerder ben geweest en waarnaar ik steeds terugverlang. Ik ervaar euforie. Extase, geluk, geborgenheid. Er is geen lineaire tijd in deze staat van zijn: tijd voelt aan als een cirkel. Een voorouder omhelst mij, en daar, half in een nevel, staat een klein meisje. Ik weet dat het mijn kleindochter is, een nazaat, een nog ongeboren ziel. Ik ben zo blij haar te zien! Dit is mijn Ware Thuis: nu niet meer afgesneden van de Bron van Al, maar deel van het Al. Hier kom ik vandaan en hier zal ik ooit naar wederkeren. Ik wil eigenlijk niet terug, maar ik moet. Aarde roept.
Brug
Een ritueel is als een brug. Je kunt de brug oversteken en aan de andere kant dwalen. Daar aan de Anderkant wonen wijsheid, inzicht, avontuur. Je kunt via een ritueel in andere werelden reizen, of in andere lagen van onze wereld. Volgens de Kelten zijn er drie manieren om ritueel werk te verrichten: de eerste vorm is het zoeken, verzamelen en vinden van informatie over een bepaald onderwerp. Hieronder vallen bijvoorbeeld orakelen, het reizen in trance, het letten op voortekenen in de omgeving, astrologie. De tweede vorm is het transformerende ritueel: het proberen om zaken te veranderen, een andere richting te geven. Heling bijvoorbeeld is gebaseerd op het idee dat je een verandering teweeg kunt brengen in het lichaam van een zieke: het herstellen van de balans, het weghalen van de onbalans. De derde vorm is het scheppende ritueel, door focus en intentie iets scheppen, iets creëren uit het niets. Iets wat misschien in een andere wereld al bestaat in vorm naar deze materie brengen en er hier een vorm aan geven.
Praktisch
Er zijn twee belangrijke ingrediënten die een ritueel vormen: focus en intentie. Praktisch gezien heb je een begin, midden en een eind. De rest is op verschillende manieren invulbaar. Voordat je begint met het uitvoeren van een ritueel kun je voorbereidingen treffen. Zoek een plek waar je niet gestoord zult worden. Doe je een ritueel buitenshuis, zoek dan een plek die is afgeschermd, zodat er niet plotseling een jogger dwars door je ritueel heenloopt. Voordat je begint is het handig om te weten wat voor ritueel je precies wilt uitvoeren; wat is het doel, wat wil je bereiken? De meeste rituelen beginnen met een uitnodiging aan de krachten die je wilt aanroepen en het hardop zeggen van de reden waarom je het ritueel wilt doen. Je kunt beginnen met het zeggen van je naam, de datum en de plaats. Gidsen en helpers werken niet altijd op onze tijdslijn en op deze manier laat je zien waar jij zit op de tijdslijn. Focus en intentie zijn de belangrijkste ingrediënten van een goed ritueel. Focussen op het doel, en het vasthouden van de intentie. Als je klaar bent, sluit dan netjes af door de helpers te bedanken voor hun aanwezigheid.
Gevoelsmatig
Tijdens sommige rituelen voel je het: het haast onnoembare, die rilling over je rug, die gids die je haren streelt, de ratel die uit zichzelf beweegt. De tastbare aanwezigheid van Spirit. Dat gevoel, dat is waarom het eigenlijk gaat, dat is de kern waarom alles draait. Een ritueel kan prachtig worden vormgegeven met honderd toeters en bellen, en toch totaal leeg aanvoelen. Die samensmelting, die grenzeloosheid, de blijheid die je kunt ervaren, die extase, het intieme contact met een andere energie en het besef dat ALLES een is.
Ik vroeg aan vrienden op Facebook wat het woord ‘ritueel’ voor hen betekende. Dit waren de kernwoorden: verbinding, brug, focus en intentie, vormgeven, afstemming, bewustzijn, structuur, contact met de bron, hand uitreiken, orde scheppen in chaos, deel zijn van een groter geheel, eenheid, handvat. Het zijn goede woorden, maar ook deze woorden brachten niet de essentie over van wat een ritueel met je kan doen. Dat is ook moeilijk te omschrijven, want hoe vertaal je je diepste, intiemste gevoelens naar woorden? Kan dat wel, of is het iets wat je alleen kunt ervaren? Robert Strijker vertaalde het op Facebook ongeveer zo: “Wat een ritueel met je doet? Het is - voor mij - het verbinden met de pure levenskracht/krachtvelden die door mijn lichaam/geest razen. Het hart van alles, mijn hart dat bonkt op het oerritme dat in ieders bloed zit. De rode draden van de voorouders, hun kracht, en de mijne die tot goddelijkheid wordt verheven en zich vermengt met de originele bron. Het is niet anders te beschrijven dan met metaforen, maar het idee van een super nova komt nog het dichtst in de buurt. Je wezen zet uit om vervolgens te imploderen door de energie om zo iets nieuws te creëren, geheel nieuwe energiestromingen en/of werelden en mogelijkheden. Bij elk ritueel transformeren wij onszelf en daarmee de micro- en macrocosmos. En voor dat ik al te lyrisch word, een ritueel voelt als een koud stortbad, ineens voel je dat écht álles in je lichaam leeft en die kracht komt naar buiten…”
Ja. Dat is het. Dat, en zoveel meer. Ervaar het zelf.